สมาชิก




ลืมรหัสผ่าน
สมัครสมาชิก
 

เมนู

 

จดหมายข่าว

กรอก Email เพื่อรับข่าวสาร
 
10th TBS

11th TBS


TBS page on Facebook

กรรมพันธุ์ สัมพันธ์กับ มะเร็งเต้านม อย่างไร?

กรรมพันธุ์ สัมพันธ์กับ มะเร็งเต้านม อย่างไร?

มะเร็งทุกชนิดรวมทั้งมะเร็งเต้านม เกิดจากการเปลี่ยนแปลงที่ผิดปกติของสารพันธุกรรมหรือยีนที่ทำหน้าที่ควบคุมการเจริญเติบโตของเซลล์ เมื่อความผิดปกติเกิดการสะสมเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ก็จะไปกระตุ้น ให้เซลล์เกิดการเจริญเติบโตผิดปกติ ซึ่งอาจเปลี่ยนแปลงไปเป็นมะเร็งได้

มะเร็ง..เกี่ยวข้องกับ..การถ่ายทอดทางพันธุกรรม หรือไม่ ?

มะเร็งเพียงส่วนน้อยเท่านั้นที่เกิดจากการถ่ายทอดความผิดปกติของยีนทางพันธุกรรมจากพ่อหรือแม่ ความผิดปกติแบบนี้เกิดขึ้นตั้งแต่กำเนิดและเกิดขึ้นกับเซลล์ทั่วร่างกาย ดังนั้นมะเร็งจึงเกิดได้กับอวัยวะของร่างกายหลายอย่าง ความผิดปกติของยีนที่ถ่ายทอดมาทำให้บุคคลนั้นมีโอกาสเสี่ยงเพิ่มมากขึ้นในการเกิดมะเร็ง มะเร็งส่วนใหญ่เป็นผลจากการเปลี่ยนแปลงของยีนที่เกิดขึ้นในภายหลังเมื่ออายุมากขึ้นและเกิดกับเซลล์กลุ่มหนึ่งเท่านั้น

ปัจจัย..ที่มีผลต่อการเกิดมะเร็ง

1. พันธุกรรม ซึ่งถ่ายทอดมาจากพ่อหรือแม่

2. การดำเนินชีวิต เช่น ดื่มเหล้า รับประทานอาหารที่มีไขมันสูง

3. การออกกำลังกาย ซึ่งถ้าทำได้สม่ำเสมอจะลดโอกาสการเกิดมะเร็งได้

4. สภาพแวดล้อม

5. อาชีพบางอย่างที่อาจทำให้เกิดมะเร็งได้

6. การได้รับรังสีในปริมาณมากกว่าปกติ

ส่วนใหญ่ของผู้ป่วยมะเร็งเต้านมไม่ได้เกิดจากการถ่ายทอดทางพันธุกรรม นั่นคือในผู้ป่วยมะเร็งเต้านม 10 ราย จะมีเพียง 1 ราย เท่านั้นที่เป็นผลมาจากการถ่ายทอดทางพันธุกรรม ส่วนอีก 9 ราย เกิดจากสาเหตุอื่น

ปัจจัย..ที่เป็นสาเหตุของมะเร็งเต้านมในฝาแฝด

จากการศึกษาในประเทศแถบยุโรปพบว่า มะเร็งเต้านมเกิดจากความผิดปกติของยีน 27% จากปัจจัยสภาพแวดล้อมที่ร่วมกัน 6% จากสภาพแวดล้อมที่ต่างกันสูงถึง 67% ดังนั้นจะเห็นได้ว่า ความผิดปกติทางพันธุกรรมเป็นสาเหตุส่วนหนึ่งเท่านั้นของการเกิดมะเร็ง

มะเร็งเต้านม..มีการถ่ายทอดทางพันธุกรรมหรือไม่ ?

ปัจจุบันในประเทศไทยมีผู้ป่วยเป็นมะเร็งเต้านมเพิ่มขึ้นทุกปี สาเหตุหนึ่งอาจมาจากการถ่ายทอดทางพันธุกรรม ทำให้การมียีนผิดปกติขยายวงกว้างเข้าสู่ญาติพี่น้อง ผู้ที่มีสมาชิกในครอบครัวหรือญาติสายตรงเป็นมะเร็งเต้านมจะมีความเสี่ยงของการเกิดโรคนี้มากกว่าคนทั่วไป 2-5 เท่า ดังนั้นประวัติความเจ็บป่วยในครอบครัวจึงเป็นปัจจัยเสี่ยงที่สำคัญของมะเร็งเต้านม

ประวัติครอบครัว..คืออะไร ?

หากท่านไปพบแพทย์ แพทย์จะทำการซักถามประวัติในครอบครัวที่เจ็บป่วยด้วยโรคที่มีลักษณะเดียวกับท่าน โดยประวัติในครอบครัวที่สำคัญคือ ประวัติมะเร็งเต้านมหรือรังไข่ในครอบครัว ซึ่งหมายถึงการที่มีญาติสายเลือดเดียวกันตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป เป็นมะเร็งเต้านมหรือรังไข่ โดยอาจมาจากสายพ่อหรือแม่ เนื่องจากมะเร็งเต้านมเป็นโรคที่พบบ่อย ผู้ป่วยบางรายอาจมีประวัติในครอบครัวโดยบังเอิญ อย่างไรก็ตามผู้ป่วยบางรายอาจได้รับการถ่ายทอดสารพันธุกรรมที่ผิดปกติ ทำให้มีความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งเต้านมหรือรังไข่เพิ่มมากขึ้น

การประเมิน..ประวัติครอบครัว

ประเมินโดยอาศัยประวัติการเป็นมะเร็งทุกชนิดในญาติอันดับต้น เช่น พ่อแม่ พี่น้อง ลูก และในญาติอันดับที่สองและสาม เช่น ปู่ย่า ตายาย ลุงป้า น้าอา หลาน ลูกพี่ลูกน้อง โดยจะต้องทำการ ซักถามประวัติเป็นระยะเพื่อให้ได้ข้อมูลล่าสุด

ทราบได้อย่างไร..ว่ามะเร็งเต้านมในครอบครัวเกิดจากการถ่ายทอดทางพันธุกรรม ?

1. สมาชิกในครอบครัวตั้งแต่สามคนขึ้นไปในสายเดียวกัน (พ่อหรือแม่) เป็นมะเร็งเต้านมหรือรังไข่

2. สมาชิกในครอบครัวตั้งแต่สองคนขึ้นไปในสายเดียวกัน (พ่อหรือแม่) เป็นมะเร็งเต้านมหรือรังไข่ ร่วมกับข้อหนึ่งข้อใดต่อไปนี้

• สมาชิกในครอบครัวอีกหนึ่งคนเป็นมะเร็งเต้านมหรือรังไข่

• เป็นมะเร็งเต้านมและรังไข่ในคนเดียวกัน

• เป็นมะเร็งเต้านมก่อนอายุ 40 ปี

• เป็นมะเร็งเต้านมสองข้างในคนเดียวและเป็นมะเร็งเต้านมในเพศชาย


ยีน..ที่เป็นสาเหตุของมะเร็งเต้านม

นักวิทยาศาสตร์ได้ค้นพบยีนที่เป็นสาเหตุของมะเร็งเต้านม ซึ่งยีนที่เป็นสาเหตุสำคัญคือ BRCA1 และ BRCA2 และ P53 โดยยีน 2 ชนิดแรก พบความถี่ในการเกิดประมาณ 1 ใน 1,000 ส่วน P53 พบความถี่ในการเกิด 1 ใน 10,000 โดยตำแหน่งที่มีความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งคือ เต้านม รังไข่ และกระดูก หากมีความผิดปกติของยีน BRCA1 และ BRCA2 ร่วมกับมีอายุ75 ปี ความเสี่ยงของการเกิดมะเร็งเต้านมจะสูงถึง 40-80 % และ 40-60 % ตามลำดับ ซึ่งหากเทียบกับผู้ที่มียีน BRCA1 ปกติจะพบมะเร็งเต้านมน้อยกว่า 5 % นอกจากนี้ยังมีความเสี่ยงสูงในการเกิดมะเร็งรังไข่ สำหรับในเพศชายพบว่าหากมีความผิดปกติของยีนดังกล่าวก็จะมีความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งต่อมลูกหมากได้

ท่านมีความเสี่ยงมากน้อยแค่ไหนในการเกิดมะเร็งเต้านม ?

ความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งเต้านม แบ่งเป็น 3 กลุ่ม คือ

1. ผู้ที่มีความเสี่ยงเท่ากับประชากรทั่วไป หรือสูงกว่าเล็กน้อย (คือมีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป 1-1.5 เท่า) ซึ่งสตรีทั่วไปมากกว่า 90% อยู่ในกลุ่มนี้ ได้แก่

• ผู้ที่ไม่มีประวัติมะเร็งเต้านมในครอบครัว

• มีสมาชิกหนึ่งคนของญาติอันดับต้น (แม่ พี่น้อง ลูก) เป็นมะเร็งเต้านมที่อายุ 50 ปีขึ้นไป

• มีสมาชิกหนึ่งคนของญาติอันดับสอง (ป้า อา น้า หลาน ย่า ยาย) เป็นมะเร็งเต้านมที่อายุใดก็ตาม

• มีสมาชิกสองคนของญาติอันดับต้นที่อยู่คนละสายเป็นมะเร็งเต้านมที่อายุ 50 ปีขึ้นไป

• มีสมาชิกสองคนของญาติอันดับสอง เป็นมะเร็งเต้านมที่อายุ 50 ปีขึ้นไป


ข้อแนะนำ..สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงเท่ากับประชากรทั่วไปหรือสูงกว่าเล็กน้อย

1. ให้คำยืนยันว่ามีความเสี่ยงเท่ากับประชากรทั่วไปหรือสูงกว่าเล็กน้อยและกว่า 90% ของผู้ที่อยู่ในกลุ่มนี้จะไม่เป็นมะเร็งเต้านมในอนาคต

2. ควรตรวจเต้านมตนเองทุกเดือน ในผู้ที่มีอายุ 20 ปีขึ้นไป

3. ตรวจแมมโมแกรมครั้งแรกระหว่างอายุ 35-40 ปี และตรวจทุกปีหลังอายุ 40 ปีขึ้นไป

2. ผู้ที่มีความเสี่ยงปานกลาง คือมีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป 1.5-3 เท่า พบได้ประมาณ 4% ของประชากรเพศหญิง ได้แก่

• มีสมาชิกหนึ่งคนของญาติอันดับต้น (แม่ พี่น้อง ลูก) เป็นมะเร็งเต้านมที่อายุน้อยกว่า 50 ปี

• มีสมาชิกสองคนของญาติอันดับต้น เป็นมะเร็งเต้านม

• มีสมาชิกสองคนของญาติอันดับสอง (ป้า อา น้า หลาน ย่า ยาย) ที่อยู่ในสายเดียวกันเป็นมะเร็งเต้านม โดยที่อย่างน้อยหนึ่งคนเป็นก่อนอายุ 50 ปี

ข้อแนะนำ..สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงปานกลาง

1. แนะนำว่ามีความเสี่ยงสูงกว่าเฉลี่ยปานกลาง และ 75-90% จะไม่มีโอกาสเป็นมะเร็งเต้านมในอนาคต

2. พบแพทย์ที่เชี่ยวชาญด้านเต้านม

3. ตรวจแมมโมแกรมแบบดิจิตอล เนื่องจากมีความละเอียดสูง และอัลตราซาวน์เต้านมทุกปีตั้งแต่อายุ 35 ปีขึ้นไป

4. อาจตรวจแมมโมแกรมตั้งแต่อายุน้อย โดยพิจารณาเป็นรายๆ ไป

5. แนะนำให้เข้าร่วมในการศึกษาวิจัยป้องกันมะเร็ง

3. ผู้ที่มีความเสี่ยงสูง คือมีความเสี่ยงสูงกว่าคนทั่วไป 3 เท่าขึ้นไป พบได้น้อยกว่า 1 % ของประชากรเพศหญิง ได้แก่

มีสมาชิกสองคนของญาติอันดับต้นหรือญาติอันดับสองที่อยู่ในสายเดียวกันเป็นมะเร็งเต้านม หรือมะเร็งรังไข่ ร่วมกับข้อต่อไปนี้

• มีสมาชิกอีกหนึ่งคนเป็นมะเร็งเต้านมหรือรังไข่

• เป็นมะเร็งเต้านมก่อนอายุ 40 ปี

• เป็นมะเร็งเต้านมและรังไข่ ในคนเดียวกัน

• เป็นมะเร็งเต้านมสองข้าง

• เป็นมะเร็งเต้านมในเพศชาย

ข้อแนะนำ..สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูง

1. แนะนำว่ามีความเสี่ยงสูงในการเกิดมะเร็งเต้านมและมะเร็งอื่น ๆ และมากกว่า 30% ของสตรีในกลุ่มนี้จะมีโอกาสเป็นมะเร็งเต้านมในอนาคต

2. พบแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านเต้านมและแพทย์ด้านพันธุศาสตร์มะเร็ง

3. แนะนำการให้ยาหรือการผ่าตัดเพื่อป้องกันมะเร็ง

4. เข้ารับการตรวจค้นหามะเร็งตั้งแต่อายุน้อย

แนวทาง..การตรวจค้นหามะเร็งสำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงสูง

1. ควรตรวจเต้านมตนเองทุกเดือน

2. รับการตรวจเต้านมโดยแพทย์ที่ชำนาญทุก 6 เดือน

3. ตรวจแมมโมแกรมแบบดิจิตอลและอัลตราซาวน์เต้านมครั้งแรกอายุ 25-30 ปี หรืออย่างน้อย 5 ปี ก่อนอายุที่ญาติใกล้ชิดที่สุดเป็นมะเร็ง

4. ตรวจด้วยเอกซเรย์สนามแม่เหล็กเอมอาร์ไอ (MRI) เต้านมทุกปีในช่วงอายุ 20-49 ปี

5. ตรวจภายในร่วมกับอัลตราซาวน์ผ่านช่องคลอด และเจาะเลือดตรวจหาระดับ CA125 เพื่อดูการเป็นมะเร็งรังไข่

การตรวจหาความผิดปกติของ..ยีน

1. ศึกษาการเปลี่ยนแปลงของยีน BRCA1 และ BRCA2

2. ตรวจเลือด ซึ่งพบว่ามีผลต่อร่างกายน้อยแต่มีผลต่อจิตใจมาก

3. ใช้เวลานานเกิน 1 เดือน กว่าจะทราบผลและราคาสูง

4. มีทั้งข้อดีและข้อเสีย

ข้อดี..ของการตรวจหาความผิดปกติของยีน

1. ลดความถี่ในการตรวจ (ถ้าการตรวจให้ผลลบ)

2. ลดความกังวลของผู้ป่วย

3. ช่วยในการวางแนวทางในการปฏิบัติตัวให้กับผู้ป่วย

4. ช่วยแพทย์วางแผนการรักษาหรือป้องกันที่เหมาะสมในผู้ป่วยกลุ่มนี้

ข้อเสีย..ของการตรวจหาความผิดปกติของยีน

1. เพิ่มความถี่ในการตรวจ (ถ้าการตรวจให้ผลบวก)

2. อาจตรวจความผิดปกติไม่พบ

3. ผลบวกไม่ได้หมายถึงการเป็นมะเร็งเสมอไป

4. ผลลบไม่ได้หมายถึงจะไม่เป็นมะเร็งเสมอไป

5. เพิ่มความกังวลของผู้ป่วย

การลดความเสี่ยง..ของมะเร็งเต้านม

1. การผ่าตัดเต้านมออกทั้งสองข้างเพื่อเป็นการป้องกัน

2. การผ่าตัดรังไข่ออกทั้งสองข้าง และการใช้ยา tamoxifen ซึ่งทั้งสองวิธีสามารถลดความเสี่ยงต่อการเป็นมะเร็งได้ถึง 50 %

3. การลดความเสี่ยงด้วยวิธีการอื่นๆ ได้แก่

• ในสตรีวัยทองหลีกเลี่ยงการใช้ฮอร์โมนเพศทดแทนแบบรวมติดต่อกันเป็นระยะเวลานาน

• หลีกเลี่ยงการใช้ยาคุมกำเนิดหลังอายุ 35 ปี

• มีบุตรก่อนอายุ 35 ปี

• ให้นมบุตรนานกว่า 1 ปี

• หลีกเลี่ยงการดื่มสุรา สูบบุหรี่ การรับประทานอาหารไขมันสูง

• ควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม

• ออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ

  Copyright 2005-2010 สมาคมโรคเต้านมแห่งประเทศไทย All rights reserved.
view